Mỹ truy tố Raúl Castro và phản ứng ‘đáng quan ngại’ của Việt Nam

Vào Ngày Độc lập Cuba hôm 20/5, Bộ Tư pháp Mỹ đã chọn đúng thời điểm biểu tượng này để công bố cáo trạng hình sự đối với cựu lãnh đạo Raúl Castro, một cáo trạng lịch sử. Hai ngày sau, trong một động thái quen thuộc, Hà Nội lên tiếng bày tỏ “quan ngại sâu sắc” trước hành động của Mỹ.

Phản ứng này phản ánh điều gì trong quan hệ Việt Nam-Cuba, và trong cách các chính quyền nhìn nhận vấn đề trách nhiệm pháp lý quốc tế?

Bản cáo trạng lịch sử

Bản cáo trạng hình sự của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ cáo buộc Raúl Modesto Castro Ruz, 94 tuổi, cùng năm người khác liên quan đến vụ bắn hạ hai máy bay dân sự thuộc tổ chức thiện nguyện Brothers to the Rescue vào năm 1996 trong không phận quốc tế. Bốn người đã thiệt mạng trong vụ tấn công đó, gồm ba công dân Mỹ là Carlos Costa, Armando Alejandre Jr., Mario de la Peña và Pablo Morales. [1]

Cáo trạng cáo buộc Castro trong thời gian đương chức bộ trưởng Quốc phòng Cuba đã “họp với các lãnh đạo quân sự và cho phép họ sử dụng hành động quyết liệt và gây chết người” nhắm vào các máy bay của Brothers to the Rescue.

Phía công tố viên Mỹ khẳng định rằng “tất cả lệnh giết chóc của quân đội Cuba đều đi qua chuỗi chỉ huy cấp cao nhất của nhà nước, với Raul Castro và Fidel Castro là những người ra quyết định cuối cùng”. [2] Đối với gia đình các nạn nhân, đây là kết quả của ba thập niên vận động nhằm yêu cầu truy cứu trách nhiệm.

Một hòn đảo dưới áp lực chưa từng có

Bản cáo trạng là một phần trong bức tranh căng thẳng đang leo thang nhanh chóng giữa Mỹ và Cuba.

Năm ngoái, Mỹ siết chặt phong tỏa, các tàu chở dầu không thể ra vào Venezuela đã khiến đảo quốc vùng Caribe rơi vào khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng. [3]