Trung Quốc cấm biển, Việt Nam đổ cát, và khoảng cách giữa lời nói với hành động

Tháng 5/2026. Hai sự kiện xảy ra gần như cùng lúc.

Một là chuyện Trung Quốc ban lệnh cấm đánh bắt cá trên Biển Đông từ 1/5 đến 16/8, bao trùm cả vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. [1] Hội Thủy sản Việt Nam gửi văn bản phản đối đến ba bộ. [2] Người phát ngôn Bộ Ngoại giao “yêu cầu Trung Quốc tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa cũng như chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với các vùng biển của Việt Nam.” [3]

Hai là chuyện Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI) thuộc CSIS hôm ngày 8/5 công bố một hình ảnh vệ tinh cho thấy trong vòng một năm qua, Việt Nam đã bồi đắp thêm 216 hecta mặt đất trên các thực thể ở Trường Sa, nâng tổng diện tích đất nhân tạo tích lũy lên hơn 1.120 hecta. [4]

Khi đặt hai sự kiện này cạnh nhau, ta thấy rõ cuộc tranh chấp tại biển Đông đang diễn ra trên hai mặt trận song song, với hai ngôn ngữ khác biệt.

Lệnh cấm lặp lại

Chuyện Trung Quốc ban lệnh cấm đánh bắt cá mỗi mùa hè không còn là điều gì gây bất ngờ. Những lệnh cấm này được áp đặt đều đặn mỗi năm kể từ năm 1999, tức là đã 27 năm liên tiếp, không bỏ năm nào. Phạm vi áp đặt bao gồm vịnh Bắc Bộ, vùng biển ngoài cửa vịnh, và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở phía bắc Trường Sa. Lệnh cấm áp dụng cho cả tàu cá nước ngoài, và Trung Quốc tịch thu tàu thuyền cùng ngư cụ của những ai bị bắt vi phạm.

Phản ứng của Việt Nam cũng không có gì mới. Cũng đều đặn mỗi năm, Việt Nam lại đưa ra tuyên bố phản đối, khẳng định lệnh cấm vô giá trị, trao công hàm, khuyến cáo ngư dân bám biển theo tổ đội. [5] Người phát ngôn Bộ Ngoại giao năm nay nhấn mạnh rằng “lập trường của Việt Nam là nhất quán, đã được khẳng định rõ ràng trong những năm qua.” Câu này, nếu đọc kỹ, cũng là lời thừa nhận rằng lập trường đó chưa tạo ra thay đổi gì đáng kể trên thực địa sau gần ba thập niên.