Mỹ đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% lên Việt Nam vì cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức

Cáo buộc Việt Nam vi phạm quy định về lao động cưỡng bức, Hoa Kỳ đề xuất mức thuế quan mới 12,5%. Báo chí nhà nước tường thuật sự kiện nhưng không đề cập đến Việt Nam.

Theo dòng thời sự: Ngày 3/6, hãng tin Reuters cho biết Hoa Kỳ có thể áp dụng mức thuế mới lên đến 12,5% đối với hàng nhập khẩu từ 60 quốc gia, trong đó có Việt Nam, vì vi phạm các quy định liên quan đến lao động cưỡng bức.

Cụ thể, theo Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), các cuộc điều tra của nước này cho thấy 60 quốc gia kể trên đã có các hành vi “thương mại không công bằng” (unfair trade) liên quan đến “lao động cưỡng bức” (forced labour) theo Mục 301, Đạo luật Thương mại 1974.
Theo đó, 60 quốc gia này sẽ được xếp vào hai nhóm chịu mức thuế quan mới là 10% và 12,5%. Việt Nam thuộc nhóm 46 quốc gia chịu mức thuế 12,5%, bên cạnh Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, v.v.
Theo báo cáo kể trên, Việt Nam bị Hoa Kỳ xếp vào nhóm 54 nền kinh tế “không ban hành và không thực thi hiệu quả” lệnh cấm xuất nhập khẩu hàng hoá sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hoa Kỳ đã tiếp nhận lập trường giải trình từ phía Việt Nam những vẫn cho rằng Việt Nam “chưa thiết lập một lệnh cấm mang tính pháp lý trực diện”.
Đây chỉ mới là dự thảo đề xuất, chính quyền Hoa Kỳ sẽ lấy ý kiến công khai đến hết ngày 6/7, trước khi có phiên điều trần vào ngày 7/7 sắp tới.

Báo chí nhà nước nói gì? Ngày 3/6, các tờ báo lớn như Tiền Phong, VTV, Công an TP.HCM, v.v. đều đưa tin về mức áp thuế đề xuất mới của chính quyền Hoa Kỳ. Tuy nhiên, tất cả các tờ báo này đều không nhắc đến Việt Nam khi nêu tên các quốc gia bị đề xuất áp thuế.

Các bên nói gì? Trước cáo buộc của Hoa Kỳ, nhiều quốc gia và tổ chức, đặc biệt là tại châu Âu đã lên tiếng chỉ trích, cho rằng đề xuất thuế quan mới của Hoa Kỳ là “hoàn toàn vô lý” và “vô căn cứ”.

Trung Quốc phản đối việc áp thuế đơn phương và khẳng định quốc gia này “không có lao động cưỡng bức”.
Một số tổ chức như Human Rights Watch cho rằng đây là một đề xuất “đáng hoài nghi” nhất là tuyên bố này được đưa ra ngay trước khi mức thuế tạm thời 10% mà Hoa Kỳ đang áp dụng sẽ hết hiệu lực vào ngày 24/7 tới.
Chiều 4/6, đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam cho rằng kết quả điều tra về các hành vi lao động cưỡng bức của Hoa Kỳ là “không phản ánh đúng thực tế và nỗ lực của Việt Nam trong phòng, ngừa, giảm thiểu lao động cưỡng bức”.

LUẬT KHOA CHỈ LÀM BÁO, KHÔNG TUYÊN TRUYỀN

Giữa trăm tờ báo giống nhau, Luật Khoa chọn con đường khác – làm báo độc lập, không tuyên truyền.

Chúng tôi dành nhiều tâm sức để làm báo: viết chi tiết, cẩn trọng và đầy đủ dẫn chứng nhưng dễ hiểu nhất, để bạn không phải vất vả tìm kiếm và hiểu thông tin. Hãy đồng hành cùng Luật Khoa!

ỦNG HỘ NGAY

GIÚP LUẬT KHOA BẢO VỆ SỰ THẬT

Luật Khoa tin rằng sự thật có thể soi sáng và giải phóng con người khỏi nỗi hoang mang, và rằng báo chí chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tự do tìm kiếm và trình bày sự thật đó.

Nhưng trong một nền báo chí bị kiểm duyệt và phục vụ cho tuyên truyền, người đọc ngày càng khó biết đâu là sự thật. Vì vậy, Luật Khoa chọn con đường khác: chỉ làm báo, không tuyên truyền. Hãy đồng hành cùng Luật Khoa!

ỦNG HỘ LUẬT KHOA

Giải thích nhanh: Việt Nam hiện chưa có quy định về “lao động cưỡng bức” (forced/compulsory labour) mà chỉ có quy định về “cưỡng bức lao động”.

Theo định nghĩa tại Điều 29, Công ước về Lao động cưỡng bức năm 1930 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), lao động cưỡng bức là “tất cả các công việc hoặc dịch vụ mà một người bị ép buộc phải làm dưới sự đe dọa của bất kỳ hình phạt nào và người đó không tự nguyện làm”.
Bộ luật Lao động năm 2019 của Việt Nam định nghĩa “cưỡng bức lao động” là “việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác để ép buộc người lao động phải làm việc trái ý muốn của họ”.
Trong khi “lao động cưỡng bức” nhấn mạnh vào tình trạng (status), “cưỡng bức lao động” nhấn mạnh vào hành vi (act) sử dụng lao động.

Bối cảnh: Theo một báo cáo về lao động cưỡng bức và lao động trẻ em của Cục Công tác Lao động Quốc tế (ILAB) thuộc Bộ Lao động Hoa Kỳ, tính đến tháng 9/2024, Việt Nam có 17 ngành nghề bị cho là có liên quan đến việc sử dụng lao động cưỡng bức và lao động trẻ em.

Hầu hết các cáo buộc vi phạm lao động tại Việt Nam đều liên quan đến lao động trẻ em, tuy nhiên các ngành nghề liên quan đến may mặc bị cáo buộc liên quan đến cả lao động cưỡng bức và lao động trẻ em.
Theo ILAB, báo cáo này phần lớn dựa vào các bộ dữ liệu quốc gia của Việt Nam về lao động trẻ em.
Việt Nam đã phê chuẩn Công ước về Lao động cưỡng bức 1930 vào năm 2007 và Công ước về Xóa bỏ Lao động Cưỡng bức 1957 vào năm 2020.