“Cách mạng” nghề luật sư: Đại chiến công – tư và sự bấp bênh của công lý

Ngày 1/10 tới đây, chính quyền sẽ cho thí điểm luật sư công tại 8 Bộ và 10 tỉnh, thành phố, theo Nghị quyết 24/2026/QH16 được Quốc hội thông qua hôm 24/4 vừa rồi. Sự kiện này đánh dấu cho bước ngoặt bức tranh nghề luật tại Việt Nam sắp được phân tách thành hai mảng công – tư rạch ròi.

Chưa hết, một bước ngoặt mang tính “cách mạng” khác của nghề luật trong giai đoạn gần đây còn là sự kiện ngày 18/5, chủ tịch xã bắt đầu có thẩm quyền tước thẻ hành nghề luật sư. 

Có thể thấy, năm 2026 chỉ mới trôi qua chưa tới một nửa, nhưng giới luật sư Việt Nam đã phải trải qua mấy phen biến động, với những đổi thay đến tầng mức căn cơ của ngành. 

Sự đổi thay đó không chỉ đơn thuần mở ra khung cảnh mới của một ngành nghề. Quan trọng hơn, những sự kiện này còn tác động sâu rộng đến nhiều phương diện của đời sống pháp luật trong nước, khi mà câu chuyện tố tụng, giành giật công lý đã không còn có thể được kể theo cách cũ.

“Trải qua một cuộc bể dâu
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.”

Chế định “luật sư công” thí điểm tại Việt Nam và sự chao nghiêng của cán cân công – tư

Quốc hội vừa rồi đã thông qua Nghị quyết về việc chính thức thí điểm chế định luật sư công. [1] Đây vốn là một kế hoạch đã được rục rịch từ vài năm trước, và bản nghị quyết vừa được thông qua như một bước tiến nhằm thể chế hóa Kết luận 23-KL/TW của Bộ Chính trị ra đời trước đó nửa tháng. [2]

Tuy nhiên, phải nói thêm rằng chế định luật sư công ở Việt Nam được thiết kế có phần khác với số đông quốc tế, và nguyên nhân sâu xa có lẽ bắt nguồn từ nhóm quyền lực công.

Nếu như theo quốc tế, luật sư công thường gồm hai nhóm: