Tuổi mới trong lao tù và ước mơ bình dị bên mẹ

Ngày 27/5 là sinh nhật của nhà báo Phạm Đoan Trang, đây cũng là sinh nhật năm thứ sáu của chị trong chốn lao tù. Gần sáu năm đằng đẵng trôi qua kể từ ngày chị bị bắt (tháng 10/2020), tự do vẫn là một điều xa xỉ, và ước mơ bình dị được sống bên mẹ của chị ấy vẫn chưa thể thành hiện thực.

Ước nguyện ngày về chưa trọn

Nhớ những lần gặp nhau trước lúc bị bắt, chị Trang thường tâm sự rằng chị muốn quay về Hà Nội sống với mẹ, vì giờ những cuốn sách cần thiết chị đã hoàn thành. Mấy năm trước đó, chị đã phải sống lang thang khắp nơi ở Sài Gòn chỉ vì sợ an ninh bắt khi công việc còn đang dở dang.

“Mẹ chị giờ già và hơi lẫn rồi…”

Nói đến đây, giọng chị trầm lại. Ước muốn được về nhà với mẹ tưởng chừng đơn giản đó lại vô cùng nghiệt ngã đối với chị. Trong hoàn cảnh cơ quan an ninh luôn tạo áp lực để đẩy chị ra khỏi Hà Nội hoặc bắt giam nhằm bảo đảm “tình hình an ninh chính trị” của thủ đô, chị hiểu rõ lối về nhà gian nan thế nào.

“Nhưng giờ mà về cũng khó em à, còn bao nhiêu việc phải làm.” Đôi lúc chị Trang cũng muốn nghỉ ngơi lắm, nhưng lại sợ mình không làm thì không ai làm.

Người chép sử cho phong trào dân chủ

Chị đã tận dụng điểm mạnh lớn nhất của mình là khả năng viết lách để ghi chép lại tất cả các sự kiện phong trào xã hội, chính trị quan trọng nhằm lưu lại tư liệu cho lớp người hoạt động sau.

• Các báo cáo lịch sử: Những sự kiện nổi bật như các cuộc biểu tình chống Trung Quốc (2011-2014) hay thảm họa môi trường Formosa (2016) đều do một tay chị tổng hợp, biên dịch bằng cả hai ngôn ngữ Việt – Anh.
• Bộ ba tác phẩm nền tảng: Ba cuốn sách cốt lõi của chị chính là ba giai đoạn mà một người hoạt động dân chủ cần được trang bị:
• Kiến thức: Chính trị bình dân
• Hành động: Phản kháng phi bạo lực
• Sự trả giá: Cẩm nang nuôi tù

Những cuốn sách này là cái gai trong mắt giới nhà cầm quyền, nhưng bước ngoặt thực sự dẫn đến chiếc còng số 8 là khi “Báo cáo Đồng Tâm” được xuất bản. Bản báo cáo vạch trần sự thật về vụ tấn công thôn Hoành đã khiến chị bị bắt ngay sau đó, bất chấp những lời cảnh báo gián tiếp trước đó từ phía an ninh.

“Nếu mình không làm, ai sẽ làm?”

Chị Trang luôn lo là “không ai làm” nên chị cứ ôm về mình mọi thứ. Không phải chị tự cao cho là mình giỏi. Những người có khả năng như chị trong xã hội có rất nhiều, nhưng họ chỉ nghĩ khác chị một chút: “Chắc ai đó sẽ làm thôi”. Chính cái suy nghĩ gánh vác thay cho số đông ấy đã đẩy người phụ nữ nhỏ nhắn, mang trên mình đầy thương tích ấy vào chốn ngục tù.

Tự do không bao giờ là miễn phí, nó luôn được trả giá bằng máu, nước mắt và thanh xuân của một ai đó. Để xã hội có được một chút không gian lên tiếng như hiện nay, đã có biết bao án tù đày trong quá khứ và hiện tại.

Bước sang ngày 27/5, đón một tuổi mới nữa sau song sắt, sự hy sinh tự do cá nhân cho quyền tự do ngôn luận của chị Đoan Trang chắc chắn sẽ còn làm chúng ta phải suy nghĩ rất nhiều về giá trị của hai chữ TỰ DO.

Cộng đồng quốc tế không ngừng lên tiếng cho Phạm Đoan Trang

Trong gần sáu năm kể từ ngày bị bắt, Phạm Đoan Trang liên tục nhận được sự ủng hộ từ các tổ chức nhân quyền, báo chí và văn chương trên khắp thế giới.