Quý độc giả thân mến,
Xuyên suốt dòng lịch sử, tấm bản đồ Việt Nam đã nhiều lần được vẽ lại. Đặc biệt, trong mỗi dịp cải triều hoán đại, hay sau những lần khai phá, mở mang cương thổ, các chính quyền lại cho phác thảo tờ bản đồ mới, với không chỉ địa giới mà địa danh cũng được đổi thay.
Tròn năm thập niên trước, tấm bản đồ Việt Nam đã một lần được vẽ lại như thế.
Sau hơn một năm kể từ khi quân đội cộng sản tiếp quản Nam Việt Nam, ngày 2/7/1976 đánh dấu sự kiện hai miền chính thức thống nhất. Tấm bản đồ hành chính mới của cả nước với 38 tỉnh, thành sau sáp nhập cũng được công bố trong cùng ngày. Không khó dự đoán, nhiều cái tên quen thuộc ở miền Nam đã phải lùi vào lịch sử, hoặc giả, phải ẩn mình trong ký ức của cư dân.
Nam Việt Nam, từ chỗ có 44 tỉnh thành, khi đó chỉ còn lại chưa đầy một nửa. Sài Gòn là một trong số những cái tên đã bị chính quyền mới xếp vào nhà kho của quá khứ.
Năm mươi năm tuy không dài trọn một kiếp người, nhưng cũng đủ đưa một đứa trẻ đang thuở còn ẵm ngửa sang bên kia sườn dốc của cuộc đời.
Nửa thế kỷ có thể chẳng dài bằng lịch sử của một địa danh, nhưng cũng có thể khiến đôi ba thế hệ cách ly với một cái tên từng là chính thức.
Thế nhưng, có lẽ sức sống của một tên gọi không được đo bằng tần suất có mặt của nó trong những không gian hành chính, mà bằng nồng độ hiện hữu của nó trong đại dương ký ức của con người. Tại đó, những con sóng của lịch sử lắm khi chẳng thể xô vỡ, cuốn trôi một tên gọi, mà chỉ có thể đẩy nó chìm sâu thêm vào tầng đáy của hoài niệm, tâm tư.
Sức sống của cái tên Sài Gòn là một điều không cần vất vả để chứng minh. Chỉ một cú tìm kiếm trên Google hay một cuộc trò chuyện bất kỳ cũng đủ giúp ta hình dung kết quả. Mấy mươi năm trôi qua, những nỗ lực bôi xóa được thực hiện bởi uy quyền thế tục đã chẳng thể làm phôi pha, nhạt nhòa một địa danh trong tâm tưởng.
Người ta có thể dễ dàng vẽ mới một tấm bản đồ hay thậm chí viết lại một trang sử. Thế nhưng, ký ức của mỗi con người cụ thể luôn là thứ khó lòng cải biên.
Trong dịp 30/4 này, Luật Khoa trân trọng kính mời quý bạn đọc cùng ôn cố tri tân: nhìn lại cuộc bể dâu và những trầm kha của dân tộc một thời, lẫn những biến cuộc đổi thay của đời sống hôm nay trong các bài viết của số báo này.
Giữa quá khứ với hiện tại và tương lai, thiết nghĩ, vẫn luôn hiển hiện một kết nối bền chặt, bất khả phân ly.
Ban Biên tập Luật Khoa tạp chí
Chào quý anh chị Luật Khoa, chúc anh chị ngày lễ Lao Động đầy bình an và hạnh phúc.
Chúc anh chị luôn vững bước trên con đường lên tiếng cho sự thật và cho nền báo chí vì con người.
Sự cảm kích đối với các anh chị đây, không kể hết được.
Chỉ mong ngày mai này, em cũng có thể làm điều tốt đẹp cho xã hội, như quý anh chị đang làm vậy.