Hiến pháp sửa đổi có hiệu lực; giải phóng mặt bằng của 120.000 hộ dân để xây đường sắt cao tốc

Các sự kiện nổi bật tuần qua: Quốc hội thông qua Nghị quyết sửa đổi Hiến pháp 2013; Chính phủ yêu cầu khẩn trương giải phóng mặt bằng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Quốc hội thông qua Nghị quyết sửa đổi Hiến pháp 2013

Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết sửa đổi Hiến pháp 2013 với 470/470 đại biểu tán thành, đạt tỷ lệ 100%. Quá trình sửa đổi chỉ diễn ra trong vòng 43 ngày.

• Quốc hội ban hành Nghị quyết 194/2025 vào ngày 5/5, thành lập Ủy ban soạn bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp 2013, do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm trưởng ban.
• Đến ngày 6/6, Bộ Tư pháp công bố số liệu 280 triệu lượt đóng góp ý kiến của người dân về việc sửa đổi Hiến pháp, trong đó, tỷ lệ đồng thuận đạt 99,75%. Người dân đã có một tháng, từ ngày 6/5 – 5/6, để tham gia đóng góp ý kiến về việc sửa đổi Hiến pháp, thông qua ứng dụng  VNeID của Bộ Công an.
• Khác với kỳ sửa đổi Hiến pháp lần trước (2012-2013), lần này không có phong trào góp ý và phản biện nào từ giới trí thức độc lập và các tổ chức xã hội ngoài nhà nước.
• Ngày 16/6, Quốc hội thông qua bản dự thảo sửa đổi, bổ sung 5/120 điều trong Hiến pháp 2013, bao gồm nội dung thuộc các Điều: 9, 10, 84, 110, 111.
  
  Trọng tâm của Hiến pháp sửa đổi là thiết lập mô hình tổ chức địa phương theo hai cấp (tỉnh, xã) và kết thúc đơn vị hành chính chức cấp huyện kể từ ngày 1/7.
• Hiến pháp 2013 ra đời vào ngày 28/11/2013, thay thế bản Hiến pháp 1992 trước đó đã tồn tại hơn 20 năm.
• Quá trình sửa đổi Hiến pháp 2013 bắt đầu từ chủ trương của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản tại Kết luận 127, do cơ quan này ban hành vào ngày 28/2. Văn bản trên đặt ra thời hạn cho việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Hiến pháp 2013 phải hoàn thiện trước ngày 30/6.

Chủ tịch tỉnh được cấp, thu hồi thẻ luật sư

Ngày 11/6, Chính phủ đã ban hành Nghị định 121 quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. 

• Trong đó, toàn bộ quy trình liên quan đến chứng chỉ hành nghề luật sư (CCHNLS) sẽ do cấp tỉnh thực hiện. Đồng thời, chủ tịch ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh cũng được quyền thu hồi hoặc cấp lại CCHNLS. Quy định mới này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7, chỉ hơn hai tuần sau khi ban hành.
• Theo Luật Luật sư năm 2006, Bộ trưởng Bộ Tư pháp mới có quyền cấp mới, thu hồi, và cấp lại CCHNLS. Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, luật có giá trị pháp lý cao hơn nghị định. Cần lưu ý rằng, nghị định là văn bản do Chính phủ ban hành nhằm cụ thể hóa và hướng dẫn việc thực thi các đạo luật, vì vậy nội dung của nghị định bắt buộc phải nhất quán và không được trái với quy định của Luật.
• Luật sư Trần Đình Dũng thuộc Đoàn Luật sư TP. HCM cho rằng “khi nghị định vượt ra ngoài phạm vi điều luật là đảo lộn sai trái hệ thống pháp luật.” 
• Việc trao quyền cấp và thu hồi CCHNLS cho chủ tịch UBND tỉnh đang dấy lên nhiều lo ngại về tính khách quan và nguy cơ xung đột lợi ích, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng nhiều vụ kiện hành chính mà chính quyền địa phương là bị đơn. 

Chính phủ yêu cầu khẩn trương giải phóng mặt bằng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Trong cuộc họp Chính phủ vào ngày 16/6, Phó thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà cho biết rằng nhà nước đang khẩn trương hỗ trợ tái định cư cho hơn 120.000 hộ dân trong khu vực có diện tích 10.827ha, thuộc đất xây dựng của dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam. 

• Theo dự kiến, việc giải phóng mặt bằng sẽ diễn ra trong tháng Tám năm nay, để kịp cho tiến độ khởi công tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam, vào trước tháng 12/2026.
• Đến nay, Quốc hội khóa 15 đang thảo luận các cơ chế đặc thù dành cho doanh nghiệp trong nước tham gia đầu tư ở dự án, cũng như việc chọn được nhà thầu nào sẽ phụ trách thực hiện.
• VinSpeed, THACO lần lượt của ông Phạm Nhật Vượng và ông Trần Bá Dương, là hai doanh nghiệp đầu tiên có đề xuất muốn làm chủ đầu tư cho tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam. Tuy nhiên, cả VinSpeed và THACO đều chưa có kinh nghiệm trong thực hiện dự án nào tương tự trước đây.
• Dự án cao tốc Bắc – Nam được Quốc hội khóa 15 phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 11/2024, với số vốn 67,34 tỷ USD (tương đương 1.713.548 tỷ đồng) cho tổng chiều dài tuyến 1.541 km, và đặt kế hoạch cơ bản hoàn thành vào năm 2035. Đây là dự án có tổng vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay.

Tăng cường xử lý hàng giả, buôn lậu

Từ ngày 15/5 đến ngày 15/6, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã kiểm tra 3.891 vụ việc, phát hiện và xử lý 3.114 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, buôn lậu với tổng số tiền xử phạt hơn 32 tỷ đồng, giá trị hàng hóa bị tịch thu trị giá gần 31 tỷ đồng.

• Điển hình, tại Đà Nẵng, ngày 20/5, Cục tạm giữ hơn 500 sản phẩm giả các thương hiệu cao cấp; ngày 26/5 ở Hà Nội, phát hiện cơ sở sản xuất tất chân giả mạo tại La Phù; ngày 29/5 ở TP. HCM, thu giữ hàng ngàn sản phẩm giả tại Saigon Square.
• Chiều 17/6, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, đại biểu Tô Văn Tám (đoàn Kon Tum) dẫn số liệu cho biết, trong năm 2024, cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý trên 47.000 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng kém chất lượng. Đáng chú ý, chỉ trong bốn tháng đầu năm 2025, đã có hơn 34.000 vụ vi phạm.
• Dự kiến, Bộ Công Thương sẽ hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Thương mại điện tử nhằm siết chặt quản lý hoạt động buôn bán trực tuyến, xử lý mạnh tay các hành vi vi phạm.
• Ngày 18/6, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) kiểm tra đột xuất 38 cơ sở thuộc lĩnh vực dược và mỹ phẩm trên cả nước, phát hiện 17 cơ sở có vi phạm. Bao gồm, hai cơ sở kinh doanh dược, năm cơ sở sản xuất thuốc và chín cơ sở vi phạm liên quan đến việc công bố, quảng cáo, sản xuất mỹ phẩm sai thành phần so với phiếu công bố sản phẩm.
• Cùng chiều, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. 

Trịnh Văn Quyết xin thay đổi hình phạt tù sang phạt tiền trong phiên tòa phúc thẩm

Ngày 17/6, Tòa án nhân dân (TAND) Cấp cao tại Hà Nội mở phiên xét xử phúc thẩm Trịnh Văn Quyết về các tội “thao túng thị trường chứng khoán” và “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. 

• Tại phiên sơ thẩm, luật sư bào chữa trình bày do ông Quyết và các em đã nộp 2.500 tỷ đồng để khắc phục hậu quả sau phiên tòa sơ thẩm, nên xin thay đổi nội dung kháng cáo tại phiên phúc thẩm, không còn xin giảm nhẹ số tiền khắc phục thiệt hại nữa và đề nghị Hội đồng xét xử giảm án cho tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, thay thế hình phạt tù sang phạt tiền đối với tội “thao túng thị trường chứng khoán”.
• Ngoài ra, luật sư cũng báo tin gia đình bị cáo vừa mới nộp thêm 24,5 tỷ đồng vào ngân hàng để bảo đảm nghĩa vụ nộp phạt, trong trường hợp tòa chấp thuận chuyển hình phạt từ tù sang tiền đối với nhóm bị cáo phạm tội thao túng thị trường chứng khoán. 
• Trong phần công bố bản luận tội, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo giảm nhẹ hình phạt của ông Quyết, giảm số năm tù từ 21 năm xuống còn 7 đến 8 năm tù đối với tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và chuyển từ phạt tù sang phạt tiền 4 tỷ đồng với tội “thao túng thị trường chứng khoán”. Phiên phúc thẩm vẫn tiếp tục được diễn ra.
• Một ngày trước khi diễn ra phiên tòa phúc thẩm, luật sư Ngô Anh Tuấn (đại diện cho gần 50 hộ gia đình khởi kiện công ty FLC về việc không trả tiền thuê căn hộ tại dự án FLC Grand Hotel Hạ Long) đã gửi kiến nghị tới Hội đồng xét xử phiên phúc thẩm và các cơ quan tư pháp liên quan. 
• Trong đơn, ông Tuấn bày tỏ lo ngại về nguồn gốc số tiền hơn 2.500 tỷ đồng mà gia đình ông Trịnh Văn Quyết đã nộp để khắc phục hậu quả vụ án. Ông yêu cầu làm rõ liệu một phần số tiền này có được chuyển từ nguồn thu chiếm dụng từ các hộ dân trong vụ kiện dân sự liên quan đến việc FLC không trả tiền thuê căn hộ hay không. Ông cũng kiến nghị phong tỏa số tiền nếu có liên quan và nộp lại số tiền mà ông Quyết cùng các em nộp thừa (10 tỷ đồng) cho Cục Thi hành án Dân sự tỉnh Quảng Ninh.
• Hơn thế, ông Tuấn còn cho rằng mức án 21 năm tù là quá nhẹ so với hậu quả nghiêm trọng mà các hành vi phạm tội của ông Quyết đã gây ra cho hàng ngàn nạn nhân.

Tin vắn

Quốc hội thông qua quy định cấm công chức, viên chức thành lập doanh nghiệp: Vào sáng ngày 17/6, với 455/457 đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều luật của Luật Doanh nghiệp. Luật bổ sung quy định công chức, viên chức nhà nước sẽ không được tham gia thành lập, góp vốn và quản lý doanh nghiệp. Ngoại lệ chỉ được áp dụng đối với các trường hợp nằm trong các quy định của pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, và chuyển đổi số quốc gia.