Dân chủ hóa tại Đài Loan: Vì sao Quốc Dân Đảng mất đi thế độc quyền?

Đài Loan là một nền chính trị có nhiều điểm lạ lùng và khá thú vị. Thay vì ở nhiều nước, các đảng đối lập thường theo những khuynh hướng chính trị và tổ chức rất khác nhau như nước với lửa, thì tại Đài Loan, Dân Tiến Đảng (DPP) cũng có cơ cấu tổ chức tương tự như đối thủ Quốc Dân Đảng (KMT) của mình, nghĩa là cả hai đều như một đảng Leninist. [1]

Ấy vậy mà hòn đảo này lại có thể tiến hành dân chủ hóa thành công sau giai đoạn chuyển tiếp. Điều này có nghĩa tiến trình dân chủ hóa tại Đài Loan được thúc đẩy không chỉ bởi sự cạnh tranh, đối đầu của các đảng phái, mà còn nhờ vào khối xã hội dân sự năng động và môi trường quốc tế thuận lợi – những yếu tố buộc các đảng phái chính trị phải liên tục thay đổi để cạnh tranh sòng phẳng và công bằng trong các cuộc bầu cử tự do.

Bày viết kỳ này sẽ làm rõ thêm những động lực dân chủ hóa từ bên ngoài ấy, nhằm lý giải một vấn đề có tính gợi mở và tham khảo cho nhiều nền chính trị độc tài khác: bằng cách nào một đảng độc tài như Quốc Dân Đảng đánh mất dần quyền lực và vị thế độc tài của mình? Và nhờ đâu những đảng phái đối lập khác tìm thấy cơ hội để vươn lên, phát triển, tạo nên một nền chính trị năng động, cạnh tranh hơn tại Đài Loan?

Chính trị Đài Loan trước ngưỡng cửa “Tây phương hóa”

Sau khi Liên Xô sụp đổ, người dân và lực lượng chính trị đối lập tại nhiều quốc gia chuyên chế đã ngã về khuynh hướng xem mô thức và cách thức sinh hoạt chính trị của phương Tây là ưu việt nhất cho sự thịnh vượng của một quốc gia. Điều đó đã dẫn đến sự thách thức quyền lực ngày càng lớn nhắm đến giới tinh hoa trong các chế độ độc tài, buộc họ phải lựa chọn giữa hoặc nới lỏng các quyền tự do dân sự hoặc bị trừng phạt bởi cộng đồng quốc tế, hoặc bị truất phế bởi chính động lực dân chủ hóa trong nước.