Nguyễn Ngọc Tư và “Tiếng gọi chân trời”: Ai gọi, gọi ai?

Vừa thấm đẫm mạch nguồn văn hóa địa phương từ nội dung đến hình thức, vừa mang hơi thở gần gũi của cuộc sống đương đại, đó là những lời có thể dùng để mô tả về tác phẩm Tiếng gọi chân trời của Nguyễn Ngọc Tư.

“Tôi khóc
những chân trời không có người bay

lại khóc
những người bay không có chân trời”
(Trần Dần)

Trong tập tản văn xuất bản tháng 4/2025, nhà văn đã dẫn người đọc đi qua từng lát cắt của hiện thực nằm trơ trọi, tựa như vết sẹo-mảnh đất – nơi anh em xóm nọ lao vào nhau đổ máu để tranh giành, trong sự va chạm đầy xót xa với những giá trị xưa cũ đẹp đẽ mà tác giả trân trọng, nâng niu.

Cuốn sách bao gồm 27 bài tản văn được kết nối với nhau bằng sợi dây mỏng mảnh của những chuyến đi xa, những sự dịch chuyển cả về địa lý lẫn lòng người. Tại miền Tây sông nước trù phú thuở nào đang từng ngày thay đổi, vô vàn phận người bé nhỏ không ngừng hướng những ánh nhìn ngưỡng vọng lẫn hoài nghi về phía xa xăm – nơi vang lên da diết những tiếng gọi từ chân trời.

*

Cuốn sách mở ra, hiện lên trước mắt là liên tiếp những chuyến đi. “Tháng Giêng ngọn gió ra đi”, người đàn ông già không thể ngăn được thằng cháu nội bỏ quê lên thành phố. Dù “ở đây thiếu cha gì công chuyện để làm, sao phải đi?”; nhưng “xóm này tụi nó đi muốn hết, thằng Chín cũng đi rồi.”

Trong mắt những người ở lại, đặc biệt là người của thế hệ trước, những thành phố lớn như Sài Gòn hiện lên như những ngôi sao xa xôi đang dần cướp đi từng đứa trẻ của mảnh đất quê hương, khi “lớp lớp thanh niên lần lượt bỏ quê lang bạt”.