Tiêu chuẩn kép của chính quyền Việt Nam: “Tù cách mạng” mới là “tù chính trị”

Chính quyền Việt Nam đang áp một tiêu chuẩn kép lên khái niệm “tù chính trị”.

Khi quốc tế kêu gọi thả tự do cho những tù nhân chính trị, tù nhân lương tâm, chính quyền luôn khẳng định: Việt Nam không có tù chính trị, chỉ có người vi phạm pháp luật. [1]

Dù vậy, họ lại gọi những người cộng sản từng bị Pháp hoặc chính quyền Việt Nam Cộng hòa giam giữ là “tù chính trị”.

Tranh cãi quanh cụm từ “tù chính trị” chưa bao giờ chỉ là tranh cãi ngôn ngữ.

Tù chính trị: Bản chất không nằm ở tội danh, mà ở động cơ bỏ tù

Vậy, tù chính trị là ai?

Triết gia chính trị Renzo Llorente cho rằng một người vẫn có thể là tù chính trị (political prisoner) ngay cả khi bị kết án bằng những tội danh hình sự thông thường, miễn là động cơ thật sự của việc truy tố là nhằm phục vụ mục tiêu chính trị. [2]

Nói cách khác, nếu mục tiêu sau cùng của việc bỏ tù một người là nhằm bịt một tiếng nói đối lập, ngăn chặn một quan điểm thách thức quyền lực, hoặc bảo vệ tính chính danh của hệ thống cầm quyền, thì việc gán cho người đó một tội danh hình sự không làm thay đổi bản chất chính trị của vụ án.

Trong bối cảnh Việt Nam, điều này đặc biệt đáng chú ý.

Phần lớn những trường hợp bị quốc tế hoặc giới quan sát xem là tù nhân chính trị không được báo chí trong nước mô tả là người bất đồng chính kiến, mà là người bị xử lý theo các điều khoản hình sự như Điều 117 hoặc Điều 331 Bộ luật Hình sự. [3][4] Một bên là tội “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin… nhằm chống Nhà nước”, bên kia là tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước…”.