Tô Lâm ký 32 văn kiện gì với Trung Quốc? Không ai biết gì ngoài cái tên.

Khi Hà Nội vừa kiện toàn bộ máy, Bắc Kinh đã sẵn sàng chờ với 32 bản ký kết.

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc từ ngày 14 đến 17/4 khép lại với một con số dễ gây ấn tượng: 32 văn kiện được ký kết. [1] Ngay trong sáng hôm sau, toàn bộ hệ thống báo chí chính thống đồng loạt đưa tin với giọng điệu khải hoàn: “thành công tốt đẹp”, “mốc son mới”, “tầm cao mới”. 

Nhìn vào chuyến đi này, một vấn đề xuyên suốt hiện ra: không phải là số lượng văn kiện, mà là mức độ minh bạch của chúng.

Thời điểm không phải ngẫu nhiên

Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc từ lâu đã vận hành trong một vùng xám thông tin. Các tuyên bố chung được công bố, nhưng nội dung chi tiết của nhiều thỏa thuận cụ thể lại không xuất hiện trước công chúng. Điều này không phải hiện tượng mới. 

Trong nhiều năm, đã tồn tại những gì thường được gọi, một cách không chính thức, là “mật ước”: các cam kết hoặc thỏa thuận mà công chúng không có khả năng tiếp cận, Quốc hội không có điều kiện giám sát đầy đủ, và báo chí không đặt câu hỏi.

Vấn đề không nằm ở việc có hay không những thỏa thuận nhạy cảm. Điều đó là bình thường trong ngoại giao. Vấn đề nằm ở chỗ: đâu là ranh giới giữa “bí mật ngoại giao hợp lý” và “thiếu minh bạch mang tính hệ thống”? Chuyến thăm lần này không làm rõ ranh giới đó. Nó tiếp tục làm trầm trọng hơn vấn đề.

Một nhà lãnh đạo vừa ổn định vị trí trong nước và nhận nhiệm vụ, chưa kịp hoàn thiện chính sách đối nội, đã bay sang Bắc Kinh để ký 32 văn kiện hợp tác quy mô lớn ở nước ngoài. Điều đó phản ánh gì về thứ tự ưu tiên trong chính sách của Hà Nội? Đây rõ ràng là một chuyến đi không chỉ mang tính nghi thức.