Bộ Công an đề xuất loại trừ trách nhiệm hình sự cho công an khi “thực hiện các biện pháp nghiệp vụ”

Quan trọng: Pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành chưa có quy định nào loại trừ trách nhiệm cho lực lượng công an trong phạm vi rộng như vậy. 

• Theo Chương 4 của Bộ luật Hình sự hiện hành, những trường hợp có liên quan đến hoạt động của lực lượng công an được loại trừ trách nhiệm hình sự gồm: gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm tội, thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên, ngoài ra còn có phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết. 
• Trên thế giới, có nhiều quốc gia có quy định loại trừ trách nhiệm hình sự cho lực lượng công an (cảnh sát) khi thực hiện nhiệm vụ hợp pháp nhưng chỉ áp dụng trong các trường hợp cụ thể với điều kiện nghiêm ngặt như phòng vệ chính đáng, bắt giữ tội phạm hoặc thi hành lệnh hợp pháp.

Dưới lá cờ đảng: Đề xuất trên căn cứ vào Quy định 183/2024 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản về bảo vệ cơ quan, tổ chức, người thi hành công vụ trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.

Thay đổi: Ngày 20/10/2025, cựu Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 2321 ban hành kế hoạch xây dựng dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), giao Bộ Công an chủ trì soạn thảo, thay vì Bộ Tư pháp như truyền thống.

Bối cảnh: Trong nhiều năm qua, có nhiều trường hợp công an đánh chết người và truy đuổi người gây tử vong/thương tích. 

• Năm 2012, bốn cựu công an xã Kim Nỗ (thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội) đã đánh chết một người dân để ép họ nhận tội. Đến năm 2014, họ bị xét xử về tội giết người, người nhận mức án cao nhất là nguyên Phó Công an xã Nguyễn Ngọc Tuyên với 17 năm tù. 
• Cũng trong năm 2012, năm cựu cán bộ công an tỉnh Phú Yên và TP. Tuy Hòa đã dùng nhục hình làm một người dân bị chết. Đến năm 2016, năm người này nhận mức án chung thẩm về tội dùng nhục hình, cao nhất là 5 năm tù, ngoài ra có 2 người trong đó được hưởng án treo.
• Năm 2013, một nữ sinh 19 tuổi ở Bắc Ninh đã tử vong vì bị bốn cảnh sát giao thông của huyện rượt đuổi do không đội mũ bảo hiểm. 

Tiếp theo là gì? Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) dự kiến công bố để lấy ý kiến nhân dân trong tháng 7/2026. Tiếp đó sẽ trình Quốc hội khóa 16 cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 và thông qua tại Kỳ họp thứ 4, diễn ra vào năm 2027. 

Sửa Bộ luật Hình sự: Bộ Công an đề xuất giảm số tội có án tử hình, tăng hình phạt tiền

Bộ Công an đang xây dựng Dự thảo Hồ sơ Chính sách cho dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Đây là lần thứ ba sửa đổi Bộ luật Hình sự trong vòng mười năm qua. Theo dòng sự kiện: Theo đó, cơ quan này đề xuất tiếp tục giảm số tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình, chỉ giữ lại với các tội có tính chất “tội ác nghiêm trọng”. Điều chưa tỏ: Dự thảo chưa đề xuất cụ thể những tội danh nào được xem xét bỏ án tử hình. Bối cảnh: Tử hình là một […]

Sửa Bộ luật Hình sự: Bộ Công an đề xuất việc tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự

Đây là một chế định hoàn toàn mới trong pháp luật hình sự Việt Nam.