Lửa chiến lan từ Hormuz: Lịch sử có ân cần với Đông Nam Á?

Giá xăng dầu tăng chóng mặt. 

Chuỗi cung ứng gián đoạn.

Thủ tướng Việt Nam cạy cửa khắp nơi xin dầu.

Tổng thống Philippines thì phải ban bố Tình trạng Khẩn cấp về năng lượng.

Cuộc khủng hoảng Hormuz không chỉ tạo ra một cú sốc về năng lượng cho các nền kinh tế Đông Nam Á. [1] Nó còn làm lộ ra những giả định và giới hạn của một trật tự mà Đông Nam Á đã dựa vào suốt nhiều thập niên, nhưng chưa từng thực sự chuẩn bị để sống thiếu nó.

Khi “không liên kết” không còn là chiến lược

Theo nghiên cứu của TS. Nguyễn Thu Hà, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) từ lâu theo đuổi một nguyên tắc quen thuộc: không liên kết, giữ cân bằng, tránh bị cuốn vào cạnh tranh giữa các cường quốc. [2] Mười quốc gia, mười lợi ích, mười mối quan hệ khác nhau với Washington, Bắc Kinh và Moscow. Trong thời kỳ ổn định tương đối, đó là một chiến lược hiệu quả. 

Nhưng trong cuộc khủng hoảng Hormuz, nó đã lộ ra điểm yếu cốt tử: mỗi quốc gia trong khu vực buộc phải tự cứu mình.

Khi eo biển bị phong tỏa, không có một phản ứng chung nào từ ASEAN. Thay vào đó, từng quốc gia tự đàm phán với Iran để bảo đảm tàu của mình được đi qua. Philippines và Malaysia âm thầm thương lượng với Iran để tàu của mình được đi qua eo biển. Theo Foreign Policy, đây là xu hướng của cả khu vực. [3] Nhiều quốc gia châu Á đã chủ động chọn con đường ngoại giao trực tiếp với Iran để đạt được các thỏa thuận riêng về việc lưu thông qua Hormuz, thay vì chờ đợi một giải pháp quân sự từ Mỹ. Ngoại giao tập thể nhường chỗ cho các thỏa thuận song phương mang tính sinh tồn. Từng quốc gia nhỏ lẻ cố gắng mua sự an toàn từ một bên đang giao chiến.