Ở Việt Nam, ai giám sát được quyền lực của “Đảng”?

Sau mỗi kỳ đại hội đảng, nhất là những ngày đại hội họp kín để bầu ra dàn lãnh đạo chủ chốt của đất nước, ta cần đặt lại một vấn đề muôn thuở. Rằng, ở Việt Nam, Đảng Cộng sản là chủ thể tối cao lãnh đạo nhà nước và xã hội, nhưng liệu ai, hay chủ thể nào có quyền giám sát quyền lực và tính minh bạch trong công việc của nội bộ đảng. Điều này, Hiến pháp và hệ thống pháp luật hiện hành chưa bao giờ thể hiện rõ.

Trong bối cảnh Quốc hội khóa mới sẽ tổ chức họp vào tháng Tư tới đây, ta sẽ cần mong đợi điều gì? Liệu tới đây có xuất hiện nội dung nào quy định rõ ràng hơn về các cơ chế độc lập để giám sát, kiểm soát và hạn chế quyền lực của Đảng Cộng sản hay không?

Ai thực sự có quyền giám sát quyền lực của Đảng?

Chưa từng có một đạo luật nào điều chỉnh hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, kể từ sau ngày 2/9/1945.

Trong khi đó, hầu hết các chủ thể khác trong hệ thống chính trị, như Chính phủ, Quốc hội, Tòa án, Viện kiểm sát, Mặt trận Tổ quốc, các doanh nghiệp, đoàn thể xã hội và toàn bộ người dân Việt Nam, đều hoạt động theo các khuôn khổ luật pháp cụ thể. 

Các quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản nhiều lần nói rằng tất cả đường lối, quyết sách của đảng đều phục vụ lợi ích của người dân. Thế nhưng, lợi ích của nhân dân có lẽ sẽ được đảm bảo đầy đủ hơn khi họ có thực quyền giám sát quyền lực của đảng, được quyền bày tỏ chính kiến của mình trong khuôn khổ quyền tự do ngôn luận mà Hiến pháp và luật quy định.

Khoản 2, Điều 4 của Hiến pháp 2013 nêu rõ: “Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình”. [1] Tuy nhiên, trên thực tế, người dân rất khó thực hiện quyền giám sát này. Những tiếng nói từ nhân dân chỉ trích hoặc phản biện chính sách của đảng không ít lần phải đối diện với các cáo buộc “lợi dụng quyền tự do ngôn luận” mà đảng áp đặt.