Từ 1/1: Cưỡng chế tài sản riêng nếu hộ gia đình, hộ kinh doanh không đóng đủ tiền phạt

Từ ngày 1/1/2026, chính quyền có thể truy thu, cưỡng chế tài sản riêng của cá nhân là thành viên trong các hộ kinh doanh, hộ gia đình để xử phạt hành chính. Đây là một trong những quy định mới của Nghị định 296/2025/NĐ-CP.

Quan trọng: Theo quy định tại Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh là một tổ chức do một một cá nhân hoặc các thành viên trong hộ gia đình đăng ký thành lập. Hộ kinh doanh hay hộ gia đình đều phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ.

Theo dòng thời sự: Phó Thủ tướng Lê Thành Long ký ban hành nghị định này vào ngày 16/11/2025.

Theo đó, tại Khoản 5 Điều 4 của Nghị định quy định rằng có thể khấu trừ và kê biên tài sản của các thành viên trong hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác trong trường hợp tài sản chung của các hộ này không đủ để thi hành quyết định cưỡng chế.
Điều này đồng nghĩa rằng nếu tài sản phục vụ kinh doanh hoặc tài sản chung của hộ kinh doanh, hộ gia đình không đủ, chủ hộ và các thành viên phải chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng của mình.
Đồng thời, Nghị định này cũng không phân định thành viên trong hộ cụ thể là thành viên nào và thành viên đó có tham gia kinh doanh hay không.
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng từ nay cũng có thể áp dụng cùng lúc các biện pháp cưỡng chế vi phạm hành chính mà không cần theo thứ tự như trước.

Các biện pháp bao gồm: khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập; khấu trừ tiền từ tài khoản; kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá; và thu tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế do cá nhân, tổ chức khác đang giữ.

Điều chưa tỏ: Cho đến nay vẫn không rõ nghị định này được ban hành theo thủ tục thông thường hay thủ tục rút gọn. Báo chí và truyền thông nhà nước không đưa bất cứ tin tức nào về việc lấy ý kiến nhân dân đối với văn bản quy phạm pháp luật này.

Bối cảnh: Ngày 4/5, Trung ương Đảng Cộng sản ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân với nhiều nội dung được cho là có “tính đột phá”.

Theo đó, văn bản này xác định khu vực tư là “một động lực quan trọng nhất” của tăng trưởng, đặt mục tiêu 5 năm tới Việt Nam có 2 triệu doanh nghiệp, trong đó có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy nhiên, đến ngày 23/12, trong diễn văn bế mạc Hội nghị Trung ương 15, Tổng Bí thư Tô Lâm không còn nhắc đến triết lý kinh tế này của ông, đồng thời cũng bỏ đi định hướng “chủ đạo” đối với kinh tế khu vực công, tức kinh tế nhà nước.