Quốc hội thông qua Luật Tòa án Chuyên biệt: người nước ngoài được làm thẩm phán

Lần đầu tiên Việt Nam có một luật về tòa án chuyên biệt, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, mở đường cho tham vọng Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Theo dòng sự kiện: Sáng 11/12, Quốc hội thông qua Luật Tòa án Chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính Quốc tế với 438/444 đại biểu tán thành. Cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý, quy định rõ một số vấn đề đang bỏ ngỏ trong dự thảo trước đó của luật này, bao gồm:

Thẩm quyền của tòa án: Tòa án chuyên biệt thuộc hệ thống tòa án nhân dân (TAND), có thẩm quyền xét xử, giải quyết các vụ việc tại trung tâm tài chính quốc tế.
Lựa chọn thẩm phán: Thẩm phán của tòa án chuyên biệt bao gồm cả người nước ngoài và công dân Việt Nam. Điều kiện để người nước ngoài trở thành thẩm phán của tòa án chuyên biệt như sau: phải là luật sư, chuyên gia có uy tín, phẩm chất đạo đức tốt, kiến thức chuyên môn phù hợp, am hiểu pháp luật về đầu tư, kinh doanh; có ít nhất 10 năm kinh nghiệm tham gia xét xử, giải quyết vụ việc liên quan đến hoạt động đầu tư, kinh doanh; v.v.

Liên quan: Cùng ngày, Quốc hội cũng thông qua các nghị quyết liên quan đến Trung tâm Tài chính Quốc tế, bao gồm:

Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai. Trong tờ trình dự thảo nghị quyết này, Chính phủ đã bổ sung ba trường hợp nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án trong khu thương mại tự do, dự án trong trung tâm tài chính quốc tế.
Các văn bản sửa đổi, bổ sung nghị quyết về cơ chế đặc thù cho TP. Hồ Chí Minh (Nghị quyết 98/2023) và TP. Đà Nẵng (Nghị quyết 136/2024).

Điều chưa tỏ: Trong dự luật vừa được thông qua, có nhiều vấn đề còn bỏ ngỏ như: áp dụng pháp luật (Điều 6); tiếng nói, chữ viết (Điều 14); cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng (Điều 17); thời hiệu khởi kiện (Điều 18); v.v. Theo đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo dự án, những nội dung trên sẽ được thể hiện trong Bộ Quy tắc Tố tụng và các hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao.

Dưới lá cờ đảng: Quốc hội thông qua các cơ chế trên để thể chế hóa các quyết định trước đó của Đảng Cộng sản. Ngày 2/12, Bộ Chính trị của đảng này đã ban hành Kết luận 223/2025, duyệt đề án nghiên cứu thành lập tòa án chuyên biệt do Đảng uỷ TAND Tối cao trình. Trong đó, cơ quan này đồng ý với việc bổ nhiệm người nước ngoài làm thẩm phán tại toà án chuyên biệt, bên cạnh các thẩm phán là người Việt Nam.

Bối cảnh: Việt Nam đang tăng cường triển khai các dự án trong khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế.

Ngày 27/6/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 222 về Trung tâm Tài chính Quốc tế. Hiện Chính phủ đang soạn thảo 8 nghị định để triển khai nghị quyết này.
Ngày 25/11/2025, báo Người Lao Động đưa tin Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh sẽ đi vào hoạt động trong tháng 12/2025. Tuy nhiên, đến ngày 11/12, chưa có bất kỳ thông tin chính thức về việc hoạt động của trung tâm này.