Vì sao cần đánh giá yếu tố bình đẳng giới trong xây dựng hiến pháp?

Hiến pháp đóng vai trò trọng yếu trong hệ thống pháp luật và chính trị của mỗi quốc gia. Nội dung của hiến pháp, do đó, có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sự bình đẳng giới trong khắp các lĩnh vực chính trị, kinh tế và xã hội.

Là luật tối cao của một đất nước, hiến pháp xác định cấu trúc nhà nước đó, phân bổ quyền lực chính trị, đồng thời công nhận và bảo vệ các quyền của người dân. 

Vượt ra ngoài những chức năng cơ bản nêu trên, hiến pháp còn thể hiện một tầm nhìn vừa phản ánh các giá trị, lịch sử, vừa xác định những mục tiêu tương lai mà một quốc gia đang hướng tới. 

Bởi vì hiến pháp có thể hoạch định một lộ trình hướng đến nền dân chủ vững mạnh, cho nên cải cách hiến pháp là cơ hội đặc biệt để chuyển hóa nền tảng của bộ máy quản trị thông qua việc bảo đảm quyền của phụ nữ, sử dụng ngôn ngữ có tính bao dung (inclusive language), và tạo lập các thể chế, các quy trình thúc đẩy và bảo vệ bình đẳng thực chất giữa hai giới.

Tiềm năng chuyển hóa của hiến pháp đã được chứng minh ở nhiều quốc gia. Tại đó, công dân tận dụng cơ hội cải cách hiến pháp để tái định nghĩa phạm vi cộng đồng hiến pháp bằng cách yêu sách nhà nước phải tôn trọng, bảo vệ và thực hiện quyền của phụ nữ. 

Các nhóm yếu thế khác như người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính, chuyển giới, và liên giới tính (LGBTI); các dân tộc thiểu số, nhóm bản địa; và những người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn cũng đã tận dụng cơ hội cải cách hiến pháp để bảo vệ quyền lợi của mình. Phụ nữ, tất nhiên, cũng là một phần của các nhóm này.