‘Nhập tỉnh, bỏ huyện, gộp xã’ và những dấu hỏi lớn

Việt Nam đang trải qua “cuộc cách mạng” về sắp xếp đơn vị hành chính. Việc sáp nhập tỉnh, thành; bỏ cấp huyện; sắp xếp lại cấp xã (gọi tắt là nhập tỉnh, bỏ huyện, gộp xã) được thực hiện một cách thần tốc.

Dù Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Tô Lâm từng khẳng định việc thay đổi nhằm tạo ra khí thế mới, xung lực mới cho sự nghiệp đổi mới toàn diện, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, nhưng dư luận vẫn không khỏi băn khoăn. [1]

Nhiều câu hỏi lớn đã được đặt ra nhưng đến nay chưa có lời giải thỏa đáng.

Luật chạy theo mệnh lệnh chính trị?

Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương 2025 chưa ráo mực đã phải gần như “lột xác” hoàn toàn.

Theo Kết luận 126 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản ngày 14/2/2025, Chính phủ được yêu cầu nghiên cứu định hướng sáp nhập tỉnh, thành và bỏ cấp huyện.

Đây cũng được xem là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách nhất trong năm 2025 và phải “báo cáo Bộ Chính trị trong quý III/2025”. [2]

Tuy nhiên chỉ 14 ngày sau đó, Kết luận 127 ngày 28/2 đã đẩy nhanh tiến độ, yêu cầu Chính phủ phải hoàn thiện đề án, trình Bộ Chính trị trước ngày 7/4. [3]

Điều khó hiểu là chỉ một ngày sau khi Kết luận 127 được ban hành, tức ngày 1/3/2025, Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương 2025 chính thức có hiệu lực thi hành. Luật này vẫn duy trì các quy định về đơn vị hành chính gồm ba cấp là tỉnh, huyện, xã.

Tất nhiên việc tổ chức chính quyền địa phương theo ba cấp của luật này là phù hợp quy định tại Điều 110 của Hiến pháp năm 2013, nhưng giờ đã không còn đồng nhịp với tinh thần cải cách hành chính mà đảng xác lập.

Và rồi đến ngày 24/3, Chính phủ công bố dự thảo sửa đổi Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương, trong đó, đề xuất giữ nguyên chín điều; bỏ ba điều; bổ sung mới hai điều; sửa đổi, bổ sung 35 điều trong tổng số 49 điều luật. [4]