Quốc hội sắp giảm đại biểu từ địa phương; Công an xã được cấp thêm quyền

Các sự kiện nổi bật trong tuần:

• Cơ quan lập pháp chuẩn bị cho mùa bầu cử mới trong thể chế một đảng;
• Quốc hội bầu ông Nguyễn Văn Quảng làm chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao;
• Đại biểu Quốc hội tranh cãi về dự luật giao quyền giám định thương tích cho công an cấp tỉnh;
• Hội thảo quốc tế về Việt Nam học: Nhiều diễn giả bị loại vào phút chót;
• Nghị định mới: Tiếp tục tăng quyền cho công an xã.

Cơ quan lập pháp chuẩn bị cho mùa bầu cử mới trong thể chế một đảng

Quốc hội khóa tới dự kiến sẽ nâng tỷ lệ đại biểu trung ương, trong đó sẽ tăng số đại biểu thuộc các ngành quân đội và công an.

Theo dòng sự kiện: Ngày 10/11, Ủy ban Thường vụ Quốc hội công bố Nghị quyết 1891 về dự kiến số lượng, cơ cấu, thành phần đại biểu Quốc hội khóa 16 với một số thay đổi so với nhiệm kỳ hiện tại. Cụ thể: 

• Giữ nguyên tổng số lượng đại biểu Quốc hội là 500, tăng 10 đại biểu trung ương lên thành 217 đại biểu (chiếm 43,4%), giảm đại biểu địa phương còn 283 người (chiếm 56,6%).
• Tăng 12 đại biểu chuyên trách ở trung ương, từ 133 người lên 145 người trong khóa 16 (chiếm 29%).
• Thêm một đại biểu trung ương cho ngành quân đội và công an, nâng số đại biểu Bộ Quốc phòng lên 13 người (chiếm 2,6%) và Bộ Công an lên ba đại biểu (chiếm 0,6%).
• Phân bổ đại biểu Quốc hội được thực hiện theo hai nguyên tắc: (1) mỗi tỉnh, thành có ít nhất bốn đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương (con số này hiện là ba); và (2) đảm bảo mỗi tỉnh, thành có ít nhất bảy đại biểu.

Dưới lá cờ đảng: Trước mỗi kỳ bầu cử, Quốc hội quyết định trước – dựa trên chỉ đạo của Đảng Cộng sản – về “cơ cấu” đại biểu, tức tỷ lệ phân bổ ghế theo các tiêu chí khác nhau. Theo đó, đại biểu Quốc hội địa phương được xác định dựa theo ba dạng cơ cấu:

• (1) Cơ cấu định hướng – 179 đại biểu (35,8%): là cơ cấu khung để các tỉnh, thành làm căn cứ giới thiệu người ứng cử. Số lượng và cơ cấu đại biểu cụ thể được quy định cứng trong Nghị quyết. 
• (2) Cơ cấu hướng dẫn – 104 đại biểu (20,8%): là cơ cấu linh hoạt, tùy từng địa phương cân nhắc đề cử. 
• (3) Cơ cấu kết hợp: là cơ cấu theo các chỉ tiêu kết hợp, một ứng viên có thể có nhiều hơn một cơ cấu kết hợp. Ví dụ: đại biểu ngoài đảng Cộng sản (25-50 đại biểu), đại biểu trẻ tuổi (khoảng 50 đại biểu), đại biểu tái cử (160 đại biểu), đại biểu người dân tộc thiểu số (tối thiểu 18% đại biểu ứng cử) và nữ đại biểu (tối thiểu 35% đại biểu ứng cử). 

Toàn cảnh:

• Theo báo cáo năm 2025 của tổ chức Freedom House, Việt Nam bị đánh giá là quốc gia không tự do, đạt 4/40 điểm về thực thi các quyền chính trị, đạt 0/12 điểm về các tiêu chí thực thi bầu cử. Tổ chức này cho rằng về mặt kỹ thuật, cơ chế bầu cử tại Việt Nam vẫn cho các ứng viên độc lập ra tranh cử nhưng trên thực tế tất cả đều bị cấm.
• Số lượng đại biểu ngoài Đảng Cộng sản giảm dần qua bốn nhiệm kỳ gần đây: 43 (khóa 12), 42 (khóa 13), 21 (khóa 14) và 14 (khóa 15).

Quốc hội bầu ông Nguyễn Văn Quảng làm chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao

Sau 18 năm, kể từ năm 2007, mới lại có một chánh án không xuất thân từ ngành công an. 

Theo dòng sự kiện: Sáng 10/11, Quốc hội đã bầu ông Nguyễn Văn Quảng làm chánh án Tòa án Nhân dân (TAND) Tối cao với số phiếu 440/441.

Quan trọng:

• Trong nhiệm kỳ 2021 – 2026, chiếc ghế quyền lực nhất trong ngành tư pháp đã ba lần đổi chủ: từ ông Nguyễn Hòa Bình (4/2016 – 8/2024), sang ông Lê Minh Trí (8/2024 – 11/2025), và nay thuộc về ông Nguyễn Văn Quảng.
• Sau khi được Quốc hội bầu, phê chuẩn lần này, ông Quảng sẽ chỉ tại nhiệm khoảng nửa năm trước khi khóa mới bắt đầu.

Hồ sơ nhân vật:

• Không rõ vì lý do gì, các báo nhà nước chỉ đăng lý lịch công tác từ năm 2005 trở lại đây của ông Quảng. Chỉ riêng báo Công an Thành phố Đà Nẵng đăng tải bản lý lịch tương đối đầy đủ hơn, có tóm tắt quá trình công tác của ông này từ năm 1990. 
• Ông Nguyễn Văn Quảng quê ở Hải Phòng, là tiến sĩ luật. Ông hiện là ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản khóa 13 và là đại biểu Quốc hội khóa 15.
• Ông Quảng từng trải qua nhiều vị trí như: viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân (VKSND) quận Lê Chân (Hải Phòng cũ), phó viện trưởng VKSND TP. Hải Phòng, viện trưởng VKSND cấp cao tại TP. HCM và cuối cùng là phó viện trưởng VKSND Tối cao.
• Tháng 12/2019, ông Quảng được điều động giữ chức phó bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng, sau đó được bầu làm bí thư Thành ủy Đà Nẵng.
• Tháng 9/2025, ông được điều động về giữ chức phó tổng thanh tra thường trực của Thanh tra Chính phủ thay cho ông Trần Đức Thắng – người hiện đang là bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Dấu ấn: Ông Nguyễn Văn Quảng – khi còn là phó viện trưởng VKSND Tối cao – là người ký quyết định kháng nghị giám đốc thẩm trong vụ án Hồ Duy Hải vào ngày 22/11/2019, dẫn đến phiên tòa giám đốc thẩm của TAND Tối cao vào ngày 8/5/2020.

Người tiền nhiệm: Ngày 4/11, Bộ Chính trị của Đảng Cộng sản điều động ông Lê Minh Trí, người mà ông Quảng thay thế, giữ chức phó trưởng ban thường trực Ban Nội chính Trung ương.

Đại biểu Quốc hội tranh cãi về dự luật giao quyền giám định thương tích cho công an cấp tỉnh

Dự luật mới một lần nữa phản ánh xu hướng tăng quyền cho ngành công an.

Theo dòng sự kiện: Dự thảo Luật Giám định Tư pháp (sửa đổi) là một trong những chủ đề thảo luận đáng chú ý ở Quốc hội sáng 11/11. 

• Khoản 4, Điều 7 của dự luật quy định cả việc giám định pháp y tử thi và pháp y thương tích đều được giao cho tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc công an tỉnh, thành phố thực hiện. 
• Theo quy định trước đó, công việc giám định thương tích thuộc thẩm quyền của Bộ Y tế. 
• Dự luật này cũng quy định tổ chức giám định thuộc Sở Y tế tỉnh, thành phố có thể được cân nhắc giải thể hoặc thành lập tùy thuộc vào tình hình thực tế tại từng địa phương. 

Ý kiến ủng hộ: Đại biểu Nguyễn Tiến Nam – viện trưởng Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), thuộc đoàn Quảng Trị – cho rằng quy định mới trong dự luật có thể giúp tránh lãng phí nguồn lực và phòng kỹ thuật hình sự trực thuộc công an cấp tỉnh hoàn toàn có đủ khả năng, điều kiện để giám định pháp y thương tích.