Dân chủ có luôn đồng hành với hòa bình?

Những cuộc chiến tranh lớn trong lịch sử thường bắt đầu từ tham vọng không giới hạn của một cá nhân hoặc một nhóm lãnh đạo. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu quyền lực đó bị kiềm tỏa bởi những cơ chế kiểm soát chặt chẽ?

Cơ chế kiểm soát chéo trong một chế độ dân chủ không cho phép một hay một vài nhà lãnh đạo nhà nước hành động hung hăng theo ý mình. Đây cũng là một đặc điểm cơ bản khiến nhiều nhà nghiên cứu chính trị tin rằng dân chủ giúp cho thế giới hòa bình hơn. 

Bài viết này giới thiệu nghiên cứu của Michael W. Doyle tựa đề “Liberalism and World Politics” (tạm dịch: Chủ nghĩa tự do và chính trị thế giới), được đăng vào năm 1986 trên tạp chí American Political Science Review. [1]

Doyle nghiên cứu ba trường phái cổ điển của chủ nghĩa tự do: chủ nghĩa hòa bình tự do (liberal pacifism) của Schumpeter, chủ nghĩa đế quốc tự do (liberal imperialism) của Machiavelli và chủ nghĩa quốc tế tự do (liberal internationalism) của Kant. 

Ông nhận thấy rằng mặc dù chủ nghĩa hòa bình tự do và chủ nghĩa đế quốc tự do có mâu thuẫn với nhau, chủ nghĩa quốc tế tự do Kant đã để lại một luận điểm mạch lạc cho các vấn đề đối ngoại. Theo đó, các quốc gia theo chủ nghĩa tự do vừa hòa bình vừa dễ gây chiến: họ hòa bình với nhau, nhưng sẵn sàng gây chiến với các quốc gia phi tự do. 

Doyle cũng lập luận rằng sự khác biệt giữa ba chủ nghĩa tự do này bắt nguồn từ cái nhìn khác nhau về bản chất của con người trong xã hội, hay bản chất của công dân trong nhà nước.

Các nghiên cứu thực nghiệm sau này đã củng cố thêm tính xác đáng của luận điểm mà Doyle đã đưa ra trong bài nghiên cứu của ông.