Đưa tin giả, tin sai sự thật: lúc đề xuất phạt 100 triệu, lúc lại 30 triệu

• Phạt từ 10 triệu – 20 triệu nếu phát tán thông tin có nội dung thông tin bịa đặt, sai sự thật, xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác (điểm a Khoản 1).
• Phạt từ 20 triệu – 30 triệu nếu làm ra thông tin có nội dung thông tin bịa đặt, sai sự thật, xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác (điểm a Khoản 2).
• Phạt từ 30 triệu – 50 triệu nếu thiết lập các trang thông tin điện tử, mạng xã hội hoặc trang cộng đồng, kênh nội dung, nhóm cộng đồng để đăng tải, hướng dẫn thực hiện việc làm ra, đăng tải thông tin có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, xúc phạm, làm nhục, vu khống, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân (Khoản 4).

Quan trọng: Trong dịp nghỉ Tết Nguyên đán, Bộ Công an đã âm thầm lấy ý kiến về dự thảo nghị định chống tin giả, tin sai sự thật, trong đó quy định một mức phạt khác.

Tại Điều 22 dự thảo này, Bộ Công an đã đề xuất áp dụng mức phạt tiền tối đa theo quy định của Luật Xử phạt Vi phạm Hành chính hiện hành đối với 8/10 hành vi vi phạm tại Điều 5. Theo đó, các hành vi sau có thể bị xử phạt đến 100 triệu đồng với cá nhân và 200 triệu đồng với tổ chức:

• Cung cấp tin giả, tin sai sự thật cho người khác hoặc cơ quan, tổ chức.
• Trực tiếp hoặc tham gia thành lập các tổ chức, hội, nhóm thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tin giả, tin sai sự thật; trực tiếp hoặc tham gia tạo lập, vận hành, quản trị, kiểm duyệt các trang web, blog, trang thông tin điện tử, trang mạng xã hội, tài khoản mạng xã hội chứa tin giả, tin sai sự thật.
• Đào tạo, huấn luyện cá nhân, tổ chức khác thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật.

Điều chưa tỏ: Mức phạt của hai dự thảo trên có chênh lệch đáng kể. Hiện chưa rõ một số hành vi ở dự thảo nghị định chống tin giả có gì khác với hành vi ở dự thảo nghị định xử phạt trong lĩnh vực an ninh mạng.  Ví dụ:

• Hành vi “cung cấp tin giả, tin sai sự thật” ở dự thảo nghị định chống tin giả và hành vi “làm ra, phát tán thông tin có nội dung thông tin bịa đặt, sai sự thật” trên không gian mạng ở dự thảo mới. Nếu một người bị cho là làm ra và đăng bài bịa đặt, xúc phạm danh dự người khác trên Facebook thì không biết sẽ bị xử phạt theo văn bản nào.
• Hành vi “trực tiếp hoặc tham gia tạo lập, vận hành, quản trị, kiểm duyệt các trang web, blog, trang thông tin điện tử, trang mạng xã hội, tài khoản mạng xã hội chứa tin giả, tin sai sự thật” ở dự thảo nghị định chống tin giả và hành vi “thiết lập các trang thông tin điện tử, mạng xã hội hoặc trang cộng đồng, kênh nội dung, nhóm cộng đồng để đăng tải, hướng dẫn thực hiện việc làm ra, đăng tải thông tin có nội dung sai sự thật, xuyên tạc” ở dự thảo mới.

Bối cảnh: Trong nhiều năm qua, hàng loạt người dân đã bị xử phạt vì đăng tải, chia sẻ các thông tin được cho là “tin giả, sai sự thật”.

• Những thông tin bị công an cho là “tin giả, tin sai sự thật” thường có nội dung phê phán, chỉ trích Đảng Cộng sản, nhà nước, và những lãnh đạo đảng, nhà nước.
• Trong quá trình hai sự kiện chính trị quan trọng trong năm 2026 là Đại hội 14 của Đảng Cộng sản và bầu cử Quốc hội khóa 16, rất nhiều người dân đã bị xử phạt vì bị cho là đưa tin “xuyên tạc” về đại hội và bầu cử.

4 điểm phi lý trong Dự thảo Nghị định Chống tin giả của Bộ Công an

Đọc qua dự thảo, bốn điểm phi lý đã hiện ra ngay: định nghĩa thì mơ hồ, danh sách hành vi bị cấm trải dài, thẩm quyền dồn về một mối, và một quy trình xác minh vừa mù mờ vừa không thời hạn.