Thông qua Luật Tình trạng khẩn cấp: Liệu có đe dọa nhân quyền?

Quốc hội đã thông qua Luật Tình trạng khẩn cấp chiều ngày 3/12/2025. [1] Đây là một trong số 51 luật mà Quốc hội đã thông qua trong Kỳ họp thứ 10. [2] Thêm lần nữa, một đạo luật mà Quốc hội Việt Nam thông qua gây nên nghi ngại về rủi ro đưa đến tình trạng lạm quyền và xâm phạm nhân quyền. [3]

Liệu nội dung đạo luật này có phù hợp? Những điều khoản gây lo ngại về nhân quyền có thực sự hợp lý? Việc ban hành nó trong thời điểm này có thực sự cần thiết?

Bài viết sẽ nỗ lực đưa ra những phân tích nhằm lý giải các vấn đề trên.

Nguy cơ dẫn đến lạm quyền và xâm phạm nhân quyền

Bản dự thảo đã được thông qua đưa ra ba tình trạng khẩn cấp: tình trạng khẩn cấp về thảm họa, về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, và về quốc phòng (Điều 2). [4]

Bên cạnh đó, một trong những nguyên tắc hoạt động trong tình trạng khẩn cấp là “tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.” (Khoản 1, Điều 3).

Ngoài ra, khoản 5, Điều 3 của luật này còn quy định rằng “các biện pháp làm hạn chế quyền con người, quyền công dân phải thật sự cần thiết, có căn cứ rõ ràng, tương xứng với tính chất, mức độ sự cố, thảm họa và không phân biệt đối xử.” 

Sơ qua, có thể thấy, đây là những điều khoản tiến bộ, công nhận tính tối thượng của hiến pháp và sự tôn trọng các điều ước quốc tế về nhân quyền. 

Tuy nhiên, luật này cũng có những điều khoản gây không ít băn khoăn, lo ngại.

Cụ thể, một trong những “hành vi bị nghiêm cấm” ở Điều 5 Khoản 5 là “thông tin sai sự thật về tình trạng khẩn cấp.”