Điểm qua dàn “tứ trụ” mới để thấy một cục diện khác

Một trong những mảnh ghép quan trọng nhất của nhiệm kỳ mới giờ đã hoàn tất: sau Đại hội 14 chốt nhân sự cấp đảng, Quốc hội khóa mới cũng đã bầu xong các chức danh lãnh đạo chủ chốt của bộ máy nhà nước.

Như vậy, bộ khung quyền lực cho giai đoạn 2026–2031 đã chính thức lộ diện, với bốn gương mặt trung tâm gồm:

• Tổng Bí thư, kiêm Chủ tịch nước: Tô Lâm
• Thủ tướng Chính phủ: Lê Minh Hưng
• Chủ tịch Quốc hội: Trần Thanh Mẫn
• Thường trực Ban Bí thư: Trần Cẩm Tú

Đây là một tập hợp vừa lạ vừa quen.

Quen, bởi phần lớn đều là những nhân vật tái đắc cử. Còn lạ, bởi cách sắp xếp các vị trí này cho thấy một cấu trúc quyền lực mới.

Tổng Bí thư, kiêm Chủ tịch nước Tô Lâm

Ngay từ khi Đại hội 14 nhóm họp hồi tháng Một, dư luận đã dự báo về khả năng ông Tô Lâm sẽ không chỉ tiếp tục ngồi ghế tổng bí thư mà còn kiêm luôn vị trí chủ tịch nước. [1] Đến kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới, lời đồn đã trở thành hiện thực.

Đây là một bước đi hiếm thấy trong chính trường Việt Nam hiện đại, bởi nó vượt ra ngoài mô hình “tứ trụ” và tập thể lãnh đạo vốn được duy trì trong nhiều thập niên.

Việc ông Tô Lâm đồng thời nắm cả hai vị trí cao nhất của đảng và nhà nước cho thấy nhiệm kỳ mới đang dịch chuyển sang một mô hình khác: ra quyết định nhanh hơn, quyền lực tập trung hơn, nhưng mức độ phụ thuộc vào một trung tâm cũng lớn hơn. [2]

Về sự nghiệp chính trị, ông Tô Lâm gần như đi trọn con đường trong hệ thống an ninh: từ lực lượng Công an nhân dân, lên Thứ trưởng, rồi Bộ trưởng Bộ Công an, trước khi bước vào vị trí cao nhất của đảng.

Kể từ khi ông Lâm bước lên đỉnh quyền lực, ảnh hưởng của Bộ Công an ngày càng mở rộng. Song song với đó là sự hiện diện dày hơn của các nhân sự có xuất thân từ Hưng Yên, quê của ông. [3]