Trung Quốc dùng luật “đoàn kết dân tộc” để tăng cường đồng hóa

Trong nhiều thập niên, chính phủ Trung Quốc thường xuyên nhấn mạnh khẩu hiệu tăng cường tinh thần đại đoàn kết của 56 dân tộc như một nền tảng cho sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế. [1] Ngày 12/3, khẩu hiệu này được luật hóa khi Quốc hội Trung Quốc thông qua “Luật thúc đẩy đoàn kết và tiến bộ dân tộc”, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7. [2]

Theo nhà nước Trung Quốc, đạo luật này nhằm xây dựng “ý thức cộng đồng của dân tộc Trung hóa” và củng cố sự gắn kết giữa các nhóm sắc tộc trong quốc gia rộng lớn và đa dạng này. [3] Song luật mới đánh dấu bước chuyển quan trọng khi xu hướng đồng hóa văn hóa và ngôn ngữ vốn đã được thúc đẩy trong nhiều năm nay qua giờ được đưa vào khuôn khổ pháp lý chính thức. [4]

Để hiểu ý nghĩa của luật này, cần đặt nó trong bối cảnh chính sách dân tộc của Trung Quốc. Trong nhiều thập niên sau năm 1949, Bắc Kinh áp dụng mô hình “quốc gia đa dân tộc” với hệ thống khu tự trị dành cho các cộng đồng thiểu số như Tây Tạng, Tân Cương hay Nội Mông. [5] Mô hình này trên lý thuyết cho phép các dân tộc thiểu số duy trì ngôn ngữ, văn hóa và một mức độ tự quản nhất định. 

Tuy nhiên, dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, chính sách dân tộc của Trung Quốc chuyển sang khái niệm “ý thức cộng đồng của dân tộc Trung hóa” – một ý tưởng nhằm tạo ra bản sắc quốc gia thống nhất vượt lên trên sự khác biệt sắc tộc. [6]

Luật “đoàn kết dân tộc” chính là bước đi nhằm củng cố hướng tiếp cận này bằng công cụ pháp lý. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của luật là việc thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng tiếng Quan thoại (Mandarin) như ngôn ngữ chung trong giáo dục và đời sống công cộng. [7]