Từ “scandal” của dự án Nuôi Em, liệu có cần một Luật về Hội ngay lúc này?

Dự án Nuôi Em, một trong những dự án thiện nguyện nổi bật nhất tại Việt Nam gần đây đã vấp phải làn sóng chỉ trích chưa từng có. [1] Mới đây, đích thân Cục Cảnh sát hình sự đã chỉ đạo công an các địa phương xác minh “khẩn trương, quyết liệt” dự án Nuôi Em, cho thấy lùm xùm này đã lan đi rất rộng. [2]

Chuyện Nuôi Em dính lùm xùm không phải lần đầu. Hai năm trước, khi bắt đầu được biết đến rộng rãi vào năm 2023 nhờ MV “Nấu cơm cho em” của ca sĩ Đen Vâu, dự án này đã hứng chịu làn sóng chỉ trích rộng khắp. Các phản biện năm đó chủ yếu về việc sử dụng hình ảnh của trẻ em để kêu gọi từ thiện, cũng như về tính bền vững và “tác dụng phụ” của một dự án dành cho các em học sinh thuộc tộc người thiểu số. 

Nhưng lần này thì khác, Nuôi Em vấp phải sự phản đối gay gắt về tính minh bạch trong việc sử dụng các khoản tài trợ nhận được. Nhiều “anh chị nuôi” đã bất bình khi phát hiện “mã Nuôi Em” của mình trùng với (nhiều) người khác. Một số khác thì bị dự án liên tục kêu gọi đóng tiền trong khi trẻ mà họ tài trợ đã không còn tham gia dự án từ lâu. 

Trước “scandal” lớn về tổ chức, một số ý kiến của các chuyên gia phát triển có uy tín kêu gọi “đã đến lúc phải xem xét Luật về Hội”, một đạo luật bị bỏ lưng chừng đã lâu. [3] Nếu bạn thấy Luật về Hội hơi… xa lạ thì người viết hiểu cảm giác của bạn. Cũng đã gần mười năm kể từ ngày luật này chính thức bị “xếp xó”. 

Tuy nhiên, câu hỏi cần đặt ra là liệu đây có phải là thời điểm thích hợp để cân nhắc lại Luật về Hội hay chưa? Người viết cho là chưa phải lúc.