Pháp lệnh mới: Công an xã được thêm quyền về môi trường và an toàn thực phẩm

Công an xã sẽ gia nhập lực lượng cảnh sát môi trường và được trao quyền kiểm tra việc thực thi pháp luật về môi trường, an toàn thực phẩm.

Theo dòng sự kiện: Sáng 3/12, Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh Sửa đổi bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường. Theo đó, công an xã lại được tiếp tục tăng quyền cho thực hiện các công tác phòng, chống tội phạm môi trường. Cụ thể:

Bổ sung lực lượng công an cấp xã vào lực lượng cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường.
Trưởng công an cấp xã có quyền ra quyết định bằng văn bản để kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; kiểm tra phương tiện, đồ vật, địa điểm khi trực tiếp phát hiện có dấu hiệu tội phạm, vi phạm hành chính hoặc khi có tố giác, tin báo về tội phạm, vi phạm hành chính liên quan đến việc đảm bảo các quy định về môi trường, tài nguyên và an toàn thực phẩm.
Hình thành một bộ phận, cán bộ chuyên trách nhằm thực hiện công tác phòng, chống tội phạm về môi trường ở công an cấp xã.

Bối cảnh: Trong một nỗ lực cải tổ lớn của ngành công an, công an xã ngày càng có quyền lực hơn.

Nghị định số 282/2025 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình – có hiệu lực từ ngày 15/12/2025 – cho phép trưởng công an xã có quyền phạt tiền lên tới 37,5 triệu đồng, gấp 15 lần mức cao nhất so với quy định cũ. Ngoài ra, công an xã còn có thêm các quyền tước giấy phép, tước chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn đối với các vi phạm hành chính có liên quan.
Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng Hình sự – có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 – đã từng tăng quyền cho công an cấp xã: bên cạnh quyền bắt giữ, tiếp nhận, điều tra tội phạm, lực lượng này còn được phép khởi tố đối với tội phạm ít nghiêm trọng.
Hồi đầu tháng Ba, Bộ Công an đã giải thể toàn bộ công an cấp huyện, chuyển chức năng của cấp này cho công an tỉnh và xã.
Trước đó nữa, từ năm 2018, dưới thời Bộ trưởng Tô Lâm, ngành công an đã cải tổ ở quy mô lớn, trong đó có việc chính quy hóa công an xã bằng cách điều động cán bộ công an chính quy về cấp xã.

Lo ngại: Việc tăng quyền luôn kéo theo lo ngại về lạm dụng quyền lực, nhất là với một lực lượng chuyên trách và gần dân như công an xã.