Mật nghị Diên Hồng: Họp kín, sao lại phải gọi là “họp riêng”?

“Họp riêng” hay “họp kín” đều có nghĩa là “mật nghị”, tức là Quốc hội họp bí mật, không cho báo chí và giới truyền thông vào đưa tin, giám sát, người dân dĩ nhiên càng không được tới dự thính. 

Nghe qua thì giống nhau, nhưng thực chất thì lại rất khác nhau. Điểm khác nhau nằm ở chỗ “họp kín” là luật định, còn “họp riêng” thì không.

Theo Luật Tổ chức Quốc hội, tất cả các cuộc họp của Quốc hội phải được tổ chức công khai. [1] Không chỉ có báo chí, công dân có thể vào dự thính các buổi họp công khai này, nếu muốn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, Quốc hội có thể “họp kín”. 

Vì công khai là nguyên tắc, còn “họp kín” là ngoại lệ, nên để Quốc hội “họp kín” thì cần phải có cơ chế kích hoạt. Cơ chế kích hoạt đó là phải có đề nghị của hoặc chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), thủ tướng chính phủ hoặc ít nhất 1/3 đại biểu yêu cầu. 

Theo Nghị quyết 71 về Nội quy kỳ họp Quốc hội, sau khi được một trong các bên kể trên yêu cầu thì UBTVQH phải trình Quốc hội xem xét. [2] Quốc hội phải thảo luận, biểu quyết đồng ý thì mới được họp kín. 

Tức là, việc Quốc hội có “họp kín” hay không cần phải được thực hiện theo quy trình luật định nhằm đảm bảo quyền được giám sát của người dân. Quốc hội muốn “họp kín” thì phải giải trình là vì sao lại phải họp kín, họp kín để làm gì, có xác đáng không. Còn “họp riêng”, vì không có quy định, nên Quốc hội cơ bản là muốn làm gì thì làm, không cần phải giải trình cho ai. 

Vậy là cụm “họp riêng” ra đời. “Thông điệp” này được các cơ quan ngôn luận của Quốc hội truyền đi, báo chí nhà nước trích dẫn lại và trở thành một cơ chế “mới”.