Đảng viên cộng sản chỉ chiếm 5,5% dân số nhưng lại tới hơn 92% ứng cử viên đại biểu Quốc hội

Ứng cử viên ngoài đảng (cộng sản) chiếm chưa tới 8% tổng số ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa 16 nhưng đại diện hữu trách của Quốc hội vẫn khẳng định “chất lượng đại biểu” là “trọng tâm xuyên suốt của cuộc bầu cử”.

Theo dòng thời sự: Ngày 25/2, trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ về cuộc bầu cử Quốc hội sắp tới, bà Tạ Thị Yên – phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu của Quốc hội, phó chánh văn phòng thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia tái khẳng định: chất lượng đại biểu là “yếu tố quyết định”.

Nhắc lại lời của Tổng Bí thư Tô Lâm, bà Yêu cho rằng đảm bảo “chất lượng đại biểu” chính là “trọng tâm xuyên suốt của cuộc bầu cử”, là “yếu tố quyết định” bên cạnh việc “đảm bảo đúng số lượng, cơ cấu”.
Để làm được việc này, đại diện hữu trách của Quốc hội khẳng định các đại biểu trong danh sách ứng cử đã được “sàng lọc, lựa chọn, giới thiệu” một cách “kỹ lưỡng, chặt chẽ, thận trọng, bảo đảm đầy đủ tiêu chuẩn và điều kiện”.
Đặc biệt là thông qua công tác hiệp thương, những ứng cử viên được lựa chọn là những người “xứng đáng, thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân”, bà Yên nhận xét.

Dưới lá cờ đảng: Ngày 14/2/2026, Hội đồng Bầu cử Quốc gia đã công bố danh sách các ứng cử viên ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16. Danh sách gồm 864 người, trong đó chỉ có 65 ứng cử viên ngoài Đảng Cộng sản (chiếm 7,52%).

Theo danh sách này, hầu hết các ứng cử viên ngoài đảng đều là các công chức, viên chức trực thuộc các cơ quan, tổ chức công lập hoặc các tổ chức chính trị – xã hội do chính quyền thành lập.
Trong đó có 7/65 người từng là đại biểu Quốc hội hoặc hội đồng nhân dân các khóa trước.
Tính đến tháng 8/2025, Đảng Cộng sản có 5,6 triệu đảng viên (chiếm khoảng 5,5% tổng dân số cả nước).

Bối cảnh: Các ứng cử viên (đặc biệt là những người tự ứng cử và các ứng cử viên ngoài đảng) phải trải qua các vòng xét duyệt gắt gao – được gọi là các vòng hiệp thương – trước khi được đưa vào danh sách chính thức.

Các vòng hiệp thương được xem là một trong những cách thức mà Đảng Cộng sản tiến hành để kiểm soát tiến trình bầu cử một cách toàn diện, phản ánh tính chất “đảng cử, dân bầu”.
Nhiều người tự ứng cử ngoài Đảng Cộng sản đều không vượt qua các vòng hiệp thương. Trong đó, ông Trần Quốc Khánh đã bị bắt sau khi thông báo sẽ tự ứng cử vào khóa trước.
Số lượng đại biểu ngoài đảng giảm dần qua bốn nhiệm kỳ gần đây: 43 (khóa 12), 42 (khóa 13), 21 (khóa 14) và 14 (khóa 15).

Xung quanh khái niệm: Luật Tổ chức Quốc hội 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020 và 2025) không có quy định về “chất lượng đại biểu Quốc hội”.

Khái niệm “chất lượng đại biểu” được phổ biến thông qua bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm vào ngày 15/11/2025. Trong đó, ông Lâm định nghĩa “chất lượng đại biểu” là “những đồng chí có bản lĩnh chính trị vững vàng”.
Ngoài ra, vị tổng bí thư còn nhấn mạnh chất lượng đại biểu là “có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm” nhằm thực hiện “mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước”.
Ngày 24/2/2026, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Ngọc Thanh Nguyên có bài phân tích về “Chất lượng đại biểu Quốc hội – yếu tố quan trọng nâng cao chất lượng bộ máy nhà nước”. Ông Nguyên cho rằng cần phải tham khảo “khung tiêu chuẩn chức danh về mặt chính trị” để lựa chọn đại biểu Quốc hội. Những người này phải là “mẫu mực về đạo đức”, tích cực “đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị”, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Thông tin bầu cử: Tổng tuyển cử bầu đại biểu Quốc hội khóa 16 sẽ diễn ra vào ngày 15/3/2026 tại 182 đơn vị bầu cử trong cả nước, sớm hơn hai tháng so với thường lệ. Sau đó, Quốc hội khóa 16 sẽ khai mạc kỳ họp đầu tiên vào ngày 6/4/2026.